0224 711 21 04

Sultan 1. Ahmet tarihi izler bıraktı


I. Ahmed, (Osmanlı Türkçesi: Ahmed-i evvel, Divan Edebiyatı’ndaki adıyla Bahtî) (18 Nisan 1590, Manisa – 22 Kasım 1617, İstanbul) 14. Osmanlı padişahı, 93. İslam halifesidir.
Babası Sultan III. Mehmed, annesi Handan Sultan’dır. Babasının vefatı üzerine 21 Aralık 1603’te Eyüp Sultan’da kılıç kuşanarak tahta geçti. Sultan I. Ahmet, Kanuni Sultan Süleyman’dan sonraki padişahlar içinde devlet işleriyle yoğun şekilde uğraşan ilk padişah olarak kabul edilir. Sultan I. Ahmet yakalandığı tifüs hastalığından kurtulamayarak 21 Kasım’ı 22 Kasım’a bağlayan gece 1617 yılında 27 yaşında vefat etti ve Sultanahmet Camii yanındaki türbesine defnedildi.
Saltanatında, hanedan veraset sistemini değiştirip kardeş katli yasasını kaldırmıştır. Yerine ailenin aklı başındaki en büyük üyesi padişah olur sistemini (Ekber ve Erşet sistemi) getirmiştir. Bu yeni yasanın, şehzadeler arasındaki rekabetin ve taht kavgalarının, taht için gerçekleştirilen kardeş katillerinin önlenmesi açısından Osmanlı tarihinde çok büyük önemi vardır. Daha sonra filmlere ve romanlara konu olacak eşi Kösem Sultan, I. Ahmed sayesinde yükselmiştir. I. Ahmed dönemi ve sonrası dönemde büyük bir etkinliği vardır.

Padişahlık Öncesi

Babası III. Mehmed’in üç oğlundan ikincisi olarak dünyaya gelmiştir. Ağabeyi Mahmud’tur. Askeri ve idari işlerle ilgili bir şehzade olarak bilinen ve padişahlık için en kuvvetli aday olan Şehzade Mahmud, tahta kast ettiği iddiası üzerine öldürülmüştür. Bu, I. Ahmed için de sürpriz bir gelişmedir. Böylece tahtın yolu kendisi için açılmış olur. Şehzade Ahmed, henüz 13 yaşındayken, 37 yaşındaki babası Sultan III. Mehmed vefat eder. Nasıl ki babası kendinden evvelki Sultanlara nazaran en genç yaşta hayatını kaybetmiş hükümdar ise, I. Ahmed de o vakte kadar babasının vefatıyla tahta geçenlerin arasındaki en genç hükümdardır.

Saltanatı

Zitvatoruk Antlaşması

Antlaşmaya göre Eğri, Estergon, Kanije kaleleri Osmanlılarda, Raab (Yanıkkale) ve Komarom kaleleri Avusturyalılarda kalacaktı. Avusturya bir kereye mahsus olmak üzere 200.000 altın savaş tazminatı ödeyecekti. Avustuya Arşidükü protokolde Osmanlı Padişahına eşit sayılacak ve Osmanlı padişahı Avusturya Arşidüküne yazışmalarda Kutsal-Roma İmparatoru (Cesar/Kaiser) unvanıyla hitap edecek, her üç yılda bir karşılıklı armağanlar gönderilecekti. Avusturya’nın Macaristan için ödemekte olduğu yıllık 30.000 altın vergi ise kaldırılacaktı. Zitvatorok Antlaşması, Osmanlıların lehine gibi görünse de Osmanlı Devleti artık eski gücünde değildi. Bu antlaşma ile Osmanlı Devleti’nin Avusturya karşısındaki üstünlüğü sona ermiş, siyasi dengeler Osmanlı aleyhine bozulmaya başlamıştır.

Anadolu beyliklerinin en uzun ömürlülerinden birisi olan Ramazanoğulları Beyliği, Yavuz Sultan Selim döneminde 1514 yılından sonra ise Osmanlılar’a tabi olmuştu. I. Ahmet dönemine denk gelen 1608 yılından sonra Adana’nın Halep’e; Sis ve Tarsus’un da Kıbrıs Beylerbeyiliğine bağlanmasıyla Ramazanoğulları Beyliği sona ermiştir. I. Ahmet, böylece Ramazanoğulları Beyliği’ne resmen son vermiş oldu.

Islahatlar

Ekber ve Erşet Sistemi

I. Ahmed tarafından yaptırılan Sultan Ahmet Camii, İstanbul (1609-1616)
I.Murad döneminde Şehzade İbrahim ve Halil’in boğdurtulmasıyla başlayıp, Fatih Sultan Mehmet (II. Mehmed) döneminde kanunlaşan kardeş katli yasasını kaldırmıştır. Yerine Ekber ve Erşet (ailenin aklı başında olan en büyük üyesi) sistemini getirmiştir. Böylece oğullarından üçü padişah olmuştur. Bunlar sırası ile; Genç Osman, IV. Murad ve İbrahim’dir. Ayrıca kardeşi Mustafa’yı da önceki padişahlar gibi katletmemiş, yaşamasına izin vermiştir. Nitekim kardeşi Mustafa da padişah olmuştur. Bu yeni kanun, kardeş katlini önlemesi açısından Osmanlı tarihinde büyük bir önemi haizdir.

Mimari Çalışmaları

Sultan Ahmet Camii

İstanbul’daki tarihî yarımadada, Mimar Sedefkâr Mehmet Ağa’ya yaptırılmıştır. 4 Ocak 1610’da altı büyük minareli ve 16 şerefeli Sultanahmet Camii’nin temel atma merasimi yapıldı. Dinine bağlı bir insan olan Sultan I. Ahmet, caminin temelleri kazılırken eteğinde toprak taşıdı. 9 Haziran 1617’de inşaatı biten Sultanahmet Camii ibadete açıldı.

Ayrıca Şehzadebaşı Kuyucu Murat Paşa Külliyesi, İstanbul Mesih Paşa Camii, Elmalı Ömer Paşa Camii onun zamaninda yaptırılan önemli mimari eserler arasındadır.

Eşleri

Mahfiruz Hatice Sultan – II. Osman’in annesidir.

Mahpeyker Kösem Sultan – , Ayşe Sultan, Fatma Sultan, Gevher Sultan,
Hanzade Sultan, Şehzade Süleyman, IV. Murad, Şehzade Kasım ve I.İbrahim’in annesidir.

Fatma Haseki Sultan

Erkek Çocukları

II. Osman (3 Kasım 1604 – 20 Mayıs 1622)

Şehzade Mehmed (8 Mart 1605 – 12 Ocak 1621) – II. Osman tarafından idam edildi.

Şehzade Cihangir (1609 – ?)

Şehzade Süleyman (1610 – 27 Temmuz 1635) – IV. Murad tarafından idam edildi.

Şehzade Selim (1611 – 1611)

IV. Murad (27 Temmuz 1612 – 8 Şubat 1640)

Şehzade Hasan (1612 – ?)

Şehzade Bayezid (1612 – 27 Temmuz 1635) – IV. Murad tarafından idam edildi.

Şehzade Orhan

Şehzade Hüseyin (1613 – 1617)

Şehzade Kasım (1614 – 1638)

I. İbrahim (5 Kasım 1615 – 18 Ağustos 1648)

Kız Çocukları

Ayşe Sultan (1605 – 1657)

Fatma Sultan (1606 – 1670)

Gevher Sultan (1608 – 1660)

Hanzade Sultan (1609 – 23 Eylül 1650)

Zahide Sultan (1613 – ?)

Esma Sultan (1613 – ?)

Hatice Sultan (1613 – ?)

Zeynep Sultan (1614 – ?)

Atike Sultan (1614 – 1674)

Abide Sultan (1618 – 1675) Babası I. Ahmed’in ölümünden sonra doğdu.

Paylaş: